Sa isang mainit na pagdinig sa Senado, tinalakay ni Congressman Rodante Marcoleta at Department of Public Works and Highways (DPWH) Secretary Vince Dizon ang lumalalang isyu ng pondo para sa flood control at asset preservation programs ng gobyerno. Sa kabila ng bilyon-bilyong halagang inilaan taon-taon, tila wala pa ring malinaw na ebidensya ng tagumpay, ayon kay Marcoleta. Masakit pero prangkang sinabi niya: “Hindi nape-preserve ang mga proyekto—kaya ang resulta, landslide dito, bumabagsak na tulay doon.”

Ang naging sentro ng diskusyon: bakit patuloy na tumataas ang budget, ngunit hindi naman ramdam ang resulta? Bakit may distrito na may hanggang ₱11 bilyong pondo, habang ang iba ay halos ₱1 bilyon lang ang natatanggap?

Mataba Pero Walang Laman?

Mula sa proposed ₱880 bilyon budget ng DPWH para sa 2026, biglang bumaba ito sa ₱625.7 bilyon. Ayon kay Marcoleta, kahit binawasan ito, “nandoon pa rin ang taba”—ang tinutukoy niya ay ang sobrang pondo na hindi naman malinaw kung saan napupunta.

Sa analogy niya: “Parang katawan ng tao, kapag napuno ng taba at hindi tinanggal, kamatayan ang kahihinatnan.” Binira niya ang hindi makatarungang distribusyon ng pondo kung saan may mga distrito na biglang tinatambakan ng multi-bilyong halaga—ngunit wala namang malinaw na dahilan kung bakit.

“Papaano natin maipapaliwanag ang isang distrito na ₱11 bilyon ang budget, habang ang katabing distrito ay ₱3 bilyon lang, samantalang magkatulad lang sila ng laki at problema?” tanong pa niya.

Asset Preservation: Pabago-bagong Priority

Napansin din ng mambabatas ang pabagu-bagong trajectory ng asset preservation program. Mula ₱117 bilyon noong 2022, umakyat ito taon-taon hanggang ₱153 bilyon noong 2025. Pero bigla itong bumaba sa ₱105 bilyon sa proposed 2026 budget.

“Hindi ba parang sinasabi natin na wala nang kwenta ang asset preservation?” tanong ni Marcoleta.

Ayon kay Secretary Dizon, ito lang ang aprubado ng Department of Budget and Management (DBM). Pero aminado siyang kulang ito at kailangan talagang madagdagan upang mapangalagaan ang mga imprastruktura tulad ng kalsada at tulay.

Rocknet at Kalokohan: Kalakaran sa Ground Level

Isa rin sa mga isyu na binanggit ay ang patuloy na paggamit ng substandard materials gaya ng rocknet mula sa China. Sa halip na mga materyales na pasado sa international standards, mas mura raw ang binibili at ginagamit. “Parang binalot mo lang ng sapot ng gagamba,” ani Marcoleta. Kaya raw kahit bagong proyekto, madalas ay bumibigay agad sa mga natural na kalamidad.

Hindi rin daw nasusunod ang sariling memorandum ng DPWH tungkol sa specs ng mga materyales. Ayon kay Dizon, tinanggal na nila ito para linisin ang sistema. Ngunit para kay Marcoleta, “Ang mahal ng budget pero ang tibay ng proyekto—mahina.”

Corruption sa Engineering Districts

Lumabas din sa usapan ang malawak na isyu ng korapsyon sa mga engineering districts. Ayon sa isang pag-aaral, may mga distrito na nakatanggap ng mahigit ₱35 bilyon mula 2022–2025. Ibig sabihin, halos ₱8 bilyon kada taon para sa isang distrito lang. Tanong ni Marcoleta, “Papaano natin ito mae-explain kung hindi dahil sa sistemang bulok?”

Mungkahi ng ilang senador: tanggalin na ang mga engineering districts o i-streamline ito. Bagama’t hindi pa ito final, tila maraming sumusuporta sa ideyang kailangang tanggalin ang ‘sakit’ sa sistema.

Teknolohiya at Real-Time Monitoring

Pinuna rin ni Marcoleta ang paggamit ng mga application tulad ng MyPS at PCMA na ginagamit sa monitoring ng mga proyekto. Ayon sa kanya, hindi real-time ang data, kaya’t maraming encoder ang nakakalusot at nakakapagpalsipika ng progress reports.

“Minsan cellphone lang gamit, mahina ang signal. Yung mga litrato, pinagpapalit-palit. Walang integridad ang sistema,” ani Marcoleta.

Kaya iminungkahi niyang tumulong ang Philippine Space Agency at magamit ang satellite data para makita ang totoong sitwasyon sa ground. “Kahit once a week lang ang feed, malaking bagay na ito,” dagdag niya.

Isang Buwan Pa Lang, Pero Problema ay Dekada Na

Bagama’t halos isang buwan pa lang sa pwesto si Secretary Vince Dizon, sinabi niyang hindi siya nandito para magdepensa kundi para ayusin ang kagawaran—gaya ng utos ng Pangulo.

“Hindi po ito bagong problema. Dekada na itong kalakaran. Pero sa natitirang panahon ko, hindi ko ito sasayangin,” ani Dizon.

Tinugon ni Marcoleta ang kanyang sinseridad: “Pinsan, isang buwan ka pa lang pero ang bigote mo puti na. Gusto kitang tulungan. Alam kong gusto mong ayusin. Sana makasama kami sa pagbabagong gusto mong simulan.”

Kailan Magkakaroon ng Pantay na Pagtrato?

Sa likod ng lahat ng ito, lumutang ang isang tanong: Kailan magkakaroon ng patas na distribusyon ng yaman sa gobyerno? Kailan masosolusyunan ang hindi patas na pagbibigay ng pondo, at kailan titigil ang sistemang pabor-pabor?

Kung hindi raw ito aayusin, uulit lang ang problema taon-taon. Baha rito, landslide doon, gumuho ang tulay dito. Ang lahat ng ito, sa kabila ng multi-bilyong pondo na inilaan.

Ayon kay Marcoleta, hindi sapat ang “air on the side of caution”—dapat daw ay “act on the side of caution.”

Sa mga susunod na buwan, masusubukan kung kaya nga bang baguhin ni Dizon ang sistemang ilang dekada nang inuugatan ng katiwalian at kapabayaan. Isa lang ang malinaw: hindi pera ang kulang. Ang tanong—kanino ba talaga napupunta ang sobrang taba ng budget?