Sa Wakas, Humarap na si Martin Romualdez—Pero Bakit Parang Lalo Pang Nagalit ang Taumbayan?

Matagal-tagal ding hinanap, kinuwestiyon, at kinastigo sa social media—ngunit nitong ika-14 ng Setyembre 2025, sa wakas ay humarap na si dating House Speaker at Leyte 1st District Representative Martin Romualdez sa tanggapan ng Independent Commission for Infrastructure (ICI) sa Taguig City.

Ito ang kanyang kauna-unahang presensiya sa opisyal na imbestigasyon tungkol sa umano’y multi-bilyong pisong ghost flood control projects na ngayon ay isa sa pinakamalalaking eskandalo ng administrasyon.

Sa kanyang pagdating, tahimik ngunit determinadong sinabi ni Romualdez na handa siyang “ibahagi ang lahat ng impormasyon” na makakatulong sa pagresolba ng isyu. Ngunit habang tila inaasahang lilinaw na ang lahat, mas lalo lamang tumindi ang batikos mula sa taumbayan.

Hindi Raw Patas ang Laban

Para sa marami, ang presensya ni Romualdez sa ICI ay hindi sapat. Sa halip na humarap sa Senado o Kongreso kung saan live na napapanood ang mga pagdinig at mas bukas ang tanong at sagot, pinili niyang dumalo sa isang commission na itinatag mismo ni Pangulong Bongbong Marcos Jr.—na siya ring unang pinsan ni Romualdez.

Agad itong pinagdudahan ng publiko. Ayon sa mga netizen, paano magiging patas ang imbestigasyon kung ang bumuo nito ay mismong kaalyado at kaanak ng iniimbestigahan?

“Parang self-cleaning lang ‘yan. Nandiyan ka, pero di mo naman hinayaan na live naming mapanood. Paano kami maniniwala?” ani ng isang netizen sa comment section ng balita.

Dagdag pa ng ilang religious groups at watchdog organizations, mistulang “scripted” ang imbestigasyon dahil wala umanong transparency at publikong access sa mga tanong at sagot. Kung walang itinatago, bakit hindi ito gawin sa Senado na bukas sa publiko?

Ghost Projects, Buhay na Eskandalo

Ang isyu ay hindi simpleng pagkukulang o pagkakamali sa pondo. Pinaniniwalaan ng ilang mga whistleblower na may “ghost projects” o flood control infrastructures na na-approve, na-release-an ng budget, pero hindi kailanman naipatayo. Ang mas malala, ayon sa ilang ulat, ay may pondo ring napunta sa mga pekeng kumpanya o konektado sa mga political allies.

Kasama si dating Ako Bicol Party-list Representative Zaldi Co sa mga sinasabing sangkot, ngunit hindi siya sumipot sa imbestigasyon at kasalukuyang nasa ibang bansa.

Lalo pang nagdududa ang mga tao kung bakit walang agarang hakbang para pabalikin ito sa bansa. Para sa masa, isa itong tahasang pagpapakita ng selective justice.

“I Am Here To Help”—Pero Bakit Ngayon Lang?

Sa kanyang maikling pahayag, binigyang-diin ni Romualdez na wala siyang tinatago at handa siyang bumalik sa ICI kung kinakailangan. Hindi raw siya bahagi ng bicameral conference committee na tumatalakay sa budget, ngunit handa siyang tumulong sa anumang paraan.

“Evidence, not political noise,” aniya, na para bang pinapalabas na ang mga batikos sa kanya ay pawang ingay lamang ng politika.

Ngunit ang tanong ng marami: Kung talagang wala kang itinatago, bakit ngayon lang? Bakit hindi mo hinayaan na madinig ka sa mas publikong forum? At bakit tila pinili mong mamili ng venue kung saan ka mas komportable?

Walang Salaysay Ukol Kay Zaldi Co

Isa sa mga napansing butas ng media ay ang tahimik na pagtanggap ni Romualdez sa pagkakawalang-bahala sa isyu ng dating kongresistang si Zaldi Co. Sa kabila ng kanilang ugnayan sa kontrobersyal na proyekto, wala ni isang salita mula kay Romualdez kung dapat bang habulin ito o kung may plano ba siyang tulungan ang komisyon sa pagbabalik nito sa bansa.

Ayon sa ilang political analysts, “too convenient” ang kanyang pagkaka-distansya sa ilang isyu, ngunit hindi sapat ang simpleng pagtangging “hindi siya kasali” para agad siyang malinis.

Panibagong Yugto o Panibagong Lihis?

Ang pagbubukas ng ICI ay tila isang panibagong yugto ng laban para sa katotohanan, ngunit sa paningin ng mas nakararami, isa lamang itong paraan para ilihis ang imbestigasyon sa isang forum na hindi ganap na bukas sa masa.

“Parang sinabing may imbestigasyon, pero sa likod ng kurtina lang nangyayari,” komento ng isang mamamayan sa social media.

Samantala, sa kabila ng kanyang “voluntary” appearance, hindi pa rin kumbinsido ang publiko. Hanggang hindi live, transparent, at maayos ang daloy ng tanong at sagot sa harap ng taong-bayan, mananatiling tanong kung ang pagsipot ni Martin Romualdez ay tunay na para sa katotohanan—o para sa sariling kaligtasan.

Ang Huling Tanong: Magkakaroon ba ng Hustisya?

Sa isyu kung saan bilyong pondo ang nawawala at milyong Pilipino ang direktang apektado ng kawalan ng maayos na flood control system, isa lang ang panawagan ng bayan: hustisya.

Hindi sapat ang salita. Hindi sapat ang presensya sa opisina ng isang komisyon. Ang kailangan ay konkretong aksyon, transparent na imbestigasyon, at pananagutan.

At habang hinihintay pa rin ng bayan ang buong katotohanan—isang bagay ang malinaw:

Hindi sapat ang “pagpapakita” para mapawi ang galit ng bayan. Kailangang makita ang buong larawan, marinig ang tunay na kuwento, at makita ang hustisya sa mata ng bawat Pilipinong naapektuhan.