Malakas ang ulan ng gabing iyon, parang sinasabayan ang tibok ng puso ni Lia na walang tigil sa kaba. Nakaupo siya sa gilid ng kalsada sa ilalim ng mahinang ilaw ng poste. Basang-basa ang kanyang buhok at damit, nanginginig ang katawan, at yakap-yakap ang lumang backpack na para bang iyon na lang ang natitirang pag-aari niya.

Dalawang oras lang ang nakalipas, nakatayo siya sa gitna ng sala ng kanilang maliit na bahay. Harap-harapan ang galit na tingin ng kanyang ina at ang malamig na katahimikan ng kanyang ama. Nang marinig ng mga ito ang katotohanan—na siya ay buntis sa edad na trese—parang sumabog ang mundo sa loob ng bahay.
“Lumayas ka! Wala ka nang lugar dito!” sigaw ng kanyang ina, habang ang ama’y nakatingin lamang, hindi man lang siya ipinagtanggol.

Hindi siya umiyak sa harap nila. Pero ngayong mag-isa na siya sa lansangan, unti-unting bumigay ang kanyang mga luha. Hindi niya alam kung saan pupunta, ni kung ano ang kakainin bukas. Ang tanging malinaw sa kanya: wala na siyang uuwiang tahanan.

Habang nanginginig sa lamig, may isang babaeng dumaan—si Aling Minda, ang may-ari ng sari-sari store sa kanto.
“Lia? Anak, anong ginagawa mo rito?” tanong nito, halata ang pag-aalala.
Sa una’y wala siyang sinabi, pero nang maramdaman niya ang kamay ni Aling Minda sa kanyang balikat, tuluyan siyang napaiyak.

Dinala siya nito sa bahay, pinainom ng mainit na tsaa, at pinakain ng lugaw. Kinaumagahan, isinama siya sa isang shelter para sa batang ina. Doon, sinalubong siya ng mga tao na may ngiti at mainit na yakap—mga taong walang halong panghuhusga. Doon niya unang naramdaman na ligtas siya.

Sa shelter, nakilala niya si Ate Karla, isang social worker na minsang dumaan din sa parehong sitwasyon. Tinuruan siya nitong magpatuloy sa pag-aaral sa pamamagitan ng Alternative Learning System. Tuwing naririnig niya ang tibok ng puso ng kanyang sanggol sa check-up, nadadagdagan ang lakas niyang magpatuloy.

Pagkalipas ng anim na buwan, ipinanganak niya ang isang malusog na batang babae. Pinangalanan niya itong Mia. Sa unang yakap niya rito, nawala ang lahat ng takot at pangamba—napalitan ng kakaibang pagmamahal.

Dalawang linggo matapos siyang manganak, dumating ang kanyang mga magulang sa shelter. Tahimik ang kanyang ina, hawak ang kaunting gamit ng sanggol, habang ang ama’y may luha sa mga mata.
“Anak… patawarin mo kami. Natakot lang kami. Pero mahal ka pa rin namin,” mahina ngunit tapat na wika ng kanyang ina.

Hindi agad sumagot si Lia, ngunit nang makita niyang kinarga ng ama si Mia nang may ngiti at luha sa mata, unti-unting lumambot ang kanyang puso. Pinatawad niya ang mga ito—hindi dahil nakalimutan niya ang sakit, kundi dahil pinili niyang bitawan ito.

Ngayon, tatlong taon na si Mia. Nag-aaral na muli si Lia habang ang kanyang mga magulang ang nag-aalaga sa bata kapag siya ay nasa klase. Hindi madali, pero ngayon ay malinaw sa kanya ang direksyon ng kanyang buhay.

Mula sa batang itinaboy sa ulan, ngayon ay isa siyang ina na may bagong lakas at bagong pag-asa—at isang pamilya na natutong magmahal muli, kahit pagkatapos ng pagkakahiwalay.

Dalawang linggo matapos ipanganak ni Lia si Mia, abala siya sa paglalaba sa likod ng shelter nang biglang may humintong kotse sa harap ng gate. Isang pamilyar na kulay ng pintuan ang tumama sa mata niya—lumang sedan ng kanyang ama.

Nag-freeze siya sa kinatatayuan. Mabilis na bumalik sa alaala ang gabing itinaboy siya sa ulan—ang matalim na boses ng ina, ang katahimikan ng ama, ang malamig na sahig sa labas ng bahay.

Bumukas ang pinto ng kotse. Una niyang nakita ang kanyang ina—maputla, nakayuko, hawak ang isang maliit na kumot ng sanggol. Sa kabilang gilid, bumaba ang kanyang ama, ngunit ngayon ay may puting buhok na sa gilid ng sentido, at mga matang puno ng luha.

“Anak…” mahina ngunit nanginginig ang tinig ng ama. “Nakikiusap kami. Hayaan mo kaming makita ang apo namin.”

Bumilis ang tibok ng puso ni Lia. Bahagya niyang tinakpan ang sanggol na karga niya.
“Bakit ngayon? Noong kailangan ko kayo, iniwan n’yo ako. Noong wala akong matakbuhan, isinara n’yo ang pinto sa akin.”

Lumapit ang ina, nanginginig ang mga kamay, at inabot ang isang maliit na kahon.
“Alam kong walang kapatawaran ang ginawa namin… pero anak, may gusto akong ipakita sa’yo.”

Binuksan ni Lia ang kahon. Sa loob, may lumang pendant na hugis puso—ang pendant na ibinigay ng lola niya bago ito pumanaw.
“Ito… hindi ko binigay sa’yo noon dahil galit ako. Pero lagi ko itong tinatabi. Sa bawat araw na wala ka, hinahawakan ko ito, iniisip kung ligtas ka ba. Anak… natakot lang kami, pero hindi ka namin tinigilan mahalin.”

Nabigla si Lia nang makita rin sa loob ng kahon ang ilang sobre—mga liham na isinulat ng kanyang ama buwan-buwan mula nang umalis siya, ngunit hindi kailanman naipadala.
“Bawat sulat, sinusulat ko sa gabi, pero walang lakas para ipadala,” paliwanag ng ama, nanginginig ang tinig. “Hindi kami huminto magdasal na balang araw, makita ka ulit.”

Unti-unting bumigay ang luha ni Lia. Hawak ang pendant sa isang kamay, at si Mia sa kabila, lumapit siya at iniabot ang sanggol sa kanyang ina.
“Kung gusto n’yo siyang makilala… simulan natin ngayon.”

Niyakap sila ng kanyang mga magulang, mahigpit, parang bumabawi sa lahat ng taong nawala. Sa loob ng yakap na iyon, naramdaman ni Lia na sa kabila ng sakit at pagkakamali, may mga relasyon pa ring kayang mabuo muli—kung parehong panig ay handang humakbang pabalik sa isa’t isa.

Tatlong Taon Makalipas

Mainit ang araw ngunit malamig ang simoy ng hangin sa maliit na hardin sa likod ng bahay. Sa gitna ng damuhan, may batang tatlong taong gulang na masayang tumatakbo habang humahabol sa mga paru-paro.

“Mia, dahan-dahan lang baka madapa ka!” tawag ni Lia, ngunit ngumingiti lamang ang bata at patuloy sa pagtakbo.

Sa lilim ng puno ng mangga, nakaupo ang ama ni Lia, nakangiti habang pinapanood ang apo. Sa tabi niya, abala ang ina ni Lia sa pagtatahi ng maliit na bestida para kay Mia. Paminsan-minsan, sumisilip siya at tinatawag ang bata para sukatin ang laylayan.

Lumapit si Lia dala ang isang tray ng iced tea at sumalo sa bangkong kahoy. “Hindi ko akalain… darating ang araw na ganito tayo—magkasama, walang galit, walang lamat.”

Hinawakan ng kanyang ina ang kamay niya. “Anak, natutunan namin na ang pagmamahal, minsan, kailangan ng ikalawang pagkakataon para mamulaklak ulit. Salamat at binigyan mo kami ng isa.”

Tumango ang ama. “At salamat sa pendant na ‘yan… dahil sa bawat paghawak mo riyan, alam kong dala mo kami, kahit gaano tayo kalayo noon.”

Napangiti si Lia at hinaplos ang pendant na nakasabit pa rin sa kanyang leeg. “Pendant na ito… nagpapaalala sa’kin na kahit gaano tayo nasaktan, puwede tayong bumalik sa isa’t isa.”

Tumakbo si Mia papalapit at sumiksik sa gitna nila. “Lola, Lolo! May paru-paro ako!”

Nagtawanan silang tatlo, at sa sandaling iyon, alam ni Lia na ang sugat ng nakaraan ay hindi na sugat—isa na itong peklat na nagpapaalala kung gaano kalalim ang kanilang pinagdaanan, at kung gaano katibay ang pamilya kapag pinili nilang magpatawad at magmahal muli.