Maingay at maalikabok ang paligid sa isang liblib na baryo sa Nueva Ecija nang hapong iyon. Ang mga kalabaw ay nagtakbuhan sa takot at ang mga kapitbahay ay nagsilabasan mula sa kani-kanilang mga bahay. Sa gitna ng malawak na palayan na bagong ani, isang makintab at modernong helicopter ang dahan-dahang lumapag. Ang hangin mula sa elisi nito ay nagpalipad sa mga dayami at sumira sa katahimikan ng simpleng pamumuhay ng mga taga-baryo. Sa loob ng helicopter ay nakaupo si Marco, suot ang kanyang uniporme bilang Kapitan—puting polo na may apat na guhit sa balikat, itim na kurbata, at ang kanyang pilot cap. Ito ang pangarap niya. Ito ang pangarap nila ng kanyang Tatay Gardo. Matapos ang ilang taong pag-aaral sa Maynila at sa ibang bansa, sa wakas, umuwi siya hindi sakay ng kalabaw, kundi sakay ng eroplano na siya mismo ang nagpapalipad.

Mula sa cockpit, tanaw ni Marco ang isang pamilyar na pigura sa pilapil. Isang matandang lalaki na nakasuot ng kupas na sombrero, mahabang manggas na punit-punit na panangga sa init, at short na puruntong na puno ng putik. Si Tatay Gardo. Nakatakip ito ng mukha gamit ang isang maruming panyo dahil sa alikabok. Nang huminto ang ikot ng elisi, agad na bumaba si Marco. Ang kanyang makintab na itim na sapatos ay tumapak sa lupang kinalakihan niya. Tumakbo siya palapit sa ama, puno ng sabik at luha sa mga mata. “Tay! Tatay Gardo! Nandito na ako! Pilot na ako, Tay!” sigaw ni Marco habang tumatakbo.

Ngunit sa halip na salubungin siya ng yakap, umatras si Tatay Gardo. Yumuko ito at pilit na itinatago ang kanyang mga kamay sa likod. “Anak… Marco… huwag kang lumapit,” garalgal na sabi ng matanda. “Ang dumi-dumi ko. Ang ganda ng uniporme mo. Baka madumihan ka. Nakakahiya sa mga kasama mo.” Napahinto si Marco. Nasaktan siya sa sinabi ng ama. Walang pakialam si Marco sa putik. Mabilis niyang nilapitan ang ama at niyakap ito nang mahigpit. Niyakap niya ang amoy ng araw, ang amoy ng putik, at ang amoy ng pawis na nagtaguyod sa kanya sa loob ng maraming taon. “Tay, kahit maglunoy pa ako sa putik, ikaw ang tatay ko. Para sa’yo ‘to,” bulong ni Marco habang umiiyak sa balikat ng matanda.

Sa gitna ng iyakan, napansin ni Marco na tila lalong pumayat ang ama. Ang mga buto nito sa likod ay ramdam na ramdam niya. “Tay, tara na sa bahay. May surprise ako sa’yo. Hindi na tayo titira sa kubo. May binili na akong bahay sa bayan, at nirentahan ko ang helicopter na ‘to para isakay ka at ilipad tayo doon,” masayang balita ni Marco. Inaasahan niyang tatalon sa tuwa ang ama, pero nakita niya ang lungkot at takot sa mga mata nito. “Anak… mamaya na. Doon muna tayo sa kubo. May kailangan kang malaman,” mahinang sagot ni Tatay Gardo.

Pagpasok nila sa maliit at tagpi-tagping kubo, parang bumalik si Marco sa pagkabata. Wala pa ring kuryente. Gasera pa rin ang gamit. Ang sahig na kawayan ay marupok na. Pero ang nakapukaw ng atensyon ni Marco ay ang kawalan ng laman ng bahay. Wala na ang lumang radyo. Wala na ang orasan. Wala na ang mga simpleng kagamitan na naaalala niya. “Tay, asan ang mga gamit? Ninakawan ba kayo?” tanong ni Marco. Hindi sumagot si Tatay Gardo. Sa halip, lumuhod ito sa ilalim ng papag at kinuha ang isang lumang lata ng biskwit na nagsisilbing taguan ng mahahalagang gamit.

Inabot ni Tatay Gardo ang lata kay Marco. “Buksan mo, anak.” Nanginginig ang kamay na binuksan ni Marco ang lata. Ang laman nito ay hindi pera, kundi mga resibo. Mga resibo ng pawnshop, mga sulat ng pagsasangla, at mga dokumento sa ospital. At sa ilalim ng mga papel, may isang maliit na bote na may lamang gamot na halos ubos na. Binasa ni Marco ang isa sa mga dokumento. Ito ay isang “Deed of Absolute Sale.” Nanlaki ang mga mata ni Marco. Ang lupang kinatatayuan nila, ang bukid na sinasaka ng ama, ay ibinenta na pala limang taon na ang nakararaan—noong panahon na nasa flight school si Marco at nangailangan ng malaking tuition fee.

“Tay… wala na sa atin ang lupa?” gulat na tanong ni Marco. Tumango si Tatay Gardo habang nakayuko. “Kailangan, anak. Kinulang tayo noon sa tuition mo. Ayaw kitang huminto. Alam kong pangarap mo ‘yan. Nakiusap lang ako sa bagong may-ari na si Don Ramon na payagan akong maging katiwala at trabahador dito para may matirhan pa ako habang hinihintay kita.” Napaluha si Marco. Ang buong akala niya ay maayos ang buhay ng ama dahil laging sinasabi nito sa sulat na “Masagana ang ani, anak. Huwag mo akong intindihin.” ‘Yun pala, naging alipin ang ama sa sarili nilang lupa para lang makalipad siya.

Pero hindi doon natatapos ang gulat ni Marco. Kinuha niya ang papel galing sa ospital. “Stage 4 Lung Cancer?” basa niya nang malakas. Pakiramdam ni Marco ay binuhusan siya ng malamig na tubig. Tumingin siya sa ama. “Tay? May sakit ka? Bakit hindi mo sinabi sa akin? Bakit?!” Napahagulgol si Marco. Kaya pala payat na payat ang ama. Kaya pala ubo ito nang ubo. Kaya pala naibenta ang lahat ng gamit sa bahay—para pambili ng pain relievers, hindi para sa gamutan, kundi para lang maitawid ang sakit habang hinihintay ang pagtatapos ng anak.

“Ayaw kitang mag-alala,” paliwanag ni Tatay Gardo, na ngayon ay umiiyak na rin. “Kapag nalaman mo, uuwi ka. Titigil ka sa pag-aaral. Masasayang ang pangarap mo. Ang sabi ko sa Diyos, ‘Lord, kahit kunin niyo na po lahat sa akin, ang lupa, ang lakas ko, ang buhay ko… huwag lang po ang pangarap ng anak ko. Hayaan niyo lang po akong mabuhay hanggang sa makita ko siyang maging piloto.’” Hinawakan ni Tatay Gardo ang mukha ni Marco gamit ang magaspang niyang palad. “Ngayon, nakita na kita. Ang gwapo mo, anak. Ang taas na ng lipad mo. Sulit ang lahat. Pwede na akong magpahinga.”

“Hindi!” sigaw ni Marco habang yakap ang ama. “Hindi ka magpapahinga! Ngayong mayaman na ako, ngayong kaya ko na, saka ka pa mawawala? Hindi pwede!” Mabilis na kumilos si Marco. Binuhat niya ang ama palabas ng kubo. “Isasakay kita sa helicopter, Tay. Dadalhin kita sa pinakamagandang ospital sa Maynila. Gagawin ko ang lahat. Babawiin natin ang lupa. Gagaling ka!”

Habang inalalayan ni Marco ang ama pasakay ng helicopter, nakita ng mga kapitbahay ang tagpo. Ang mga taong dating nangungutya kay Tatay Gardo dahil “baliw” daw ito sa pagpapaaral ng anak sa pagka-piloto kahit magsasaka lang sila, ngayon ay nakanganga at humahanga. Pero para kay Marco, walang halaga ang sasama ng tingin ng iba. Ang mahalaga ay ang oras.

Dinala ni Marco ang ama sa St. Luke’s Medical Center. Ibinuhos niya ang lahat ng kanyang ipon. Kumuha siya ng pinakamagagaling na espesyalista. Sa loob ng ilang buwan, nakipaglaban si Tatay Gardo. Dahil sa makabagong teknolohiya at sa pagmamahal ni Marco, naagapan ang pagkalat ng sakit, bagamat kailangan pa rin ng matinding maintenance.

Habang nagpapagaling ang ama, tinupad ni Marco ang isa pa niyang pangako. Pinuntahan niya si Don Ramon. Binili niya pabalik ang lupa ng kanilang pamilya sa halagang triple ng presyo nito. Hindi siya nanghinayang. Ipinatayo niya ang isang magandang bahay sa gitna ng bukid, hindi para iwan ang pagsasaka, kundi para bigyan ng dangal ang lugar kung saan nagmula ang kanyang pangarap.

Isang hapon, makalipas ang anim na buwan, nakauwi na si Tatay Gardo. Nakaupo siya sa veranda ng bago nilang bahay, nakatingin sa malawak na palayan. Wala na ang sakit ng katawan, pero nandoon pa rin ang bakas ng hirap sa kanyang mga kamay. Lumapit si Marco, suot ang pambahay, at inabutan ng kape ang ama.

“Tay,” sabi ni Marco. “Salamat. Salamat sa pagsisinungaling mo na okay ka lang. Salamat sa pagbebenta ng lahat para sa akin. Pero Tay, promise mo sa akin, simula ngayon, wala nang sikreto ha? Kasi ang yaman ko, walang kwenta kung wala ka.”

Ngumiti si Tatay Gardo, isang ngiti na abot hanggang mata. “Oo naman, anak. Ang totoo niyan… may isa pa akong hindi sinasabi sa’yo.”

Kinabahan si Marco. “Ano ‘yun Tay?”

Tumawa nang mahina si Tatay Gardo. “Takot talaga ako sumakay sa helicopter mo noong una. Akala ko mahuhulog tayo.”

Nagtawanan ang mag-ama. Ang tawa nila ay umalingawngaw sa bukid, simbolo ng tagumpay na hindi nasusukat sa taas ng lipad, kundi sa lalim ng pagmamahal at sakripisyo. Napatunayan ni Marco na ang tunay na piloto ay hindi lang marunong magpalipad ng eroplano, kundi marunong ding bumaba sa lupa para lingunin at alagaan ang taong naging pakpak niya noong siya ay wala pa.

Ang kwentong ito ay paalala sa atin: Sa likod ng bawat tagumpay natin, may mga magulang na tahimik na nagdurusa, nagtitipid, at nagsasakripisyo para lang maitaguyod tayo. Huwag nating hintayin na maging huli ang lahat bago tayo bumawi.

Kayo mga ka-Sawi, may mga sakripisyo rin ba ang inyong mga magulang na huli niyo na nalaman? Ano ang gagawin niyo para masuklian ang kabutihan nila habang nandiyan pa sila? Mag-comment sa ibaba at i-share ang kwentong ito para magbigay inspirasyon sa iba pang anak! 👇👇👇