Sa isang malawak na mansyon sa Forbes Park, nakatira si Donya Mercedes, isang biyuda at bilyonaryang negosyante na kilala sa kanyang pagiging istrikto at kawalan ng tiwala sa kapwa. Sa loob ng maraming taon, ilang dosenang katulong na ang dumaan sa kanyang pamamahay, at lahat sila ay pinalayas niya sa hinalang nagnanakaw o ‘di kaya’y tamad. Para kay Donya Mercedes, lahat ng tao ay lumalapit lang sa kanya dahil sa pera. Walang totoo, walang tapat. Ang kanyang puso ay kasing tigas ng mga diyamanteng suot niya. Dahil sa kanyang edad at sa takot na baka lokohin siya sa kanyang huling mga taon, naisipan niya ang isang matinding pagsubok para sa kanyang pinakabagong kasambahay na si Elena. Si Elena ay bente-anyos, galing sa probinsya, tahimik, at masipag. Pero hindi kumbinsido ang Donya sa amo ng mukha nito. “Lahat sila magaling magpanggap sa umpisa,” bulong ni Donya Mercedes sa sarili.

Isang umaga, nag-anunsyo si Donya Mercedes. “Elena! Tulungan mo ako! Hindi ako makakita!” Sigaw niya mula sa kanyang kwarto. Nagkukumahog na umakyat si Elena. “Po? Ma’am? Ano pong nangyari?” Ang sabi ng Donya, bigla na lang daw nandilim ang paningin niya. Nagtawag sila ng doktor (na kasabwat ng Donya at binayaran para magsinungaling) at sinabing may temporary blindness ang matanda na pwedeng tumagal ng ilang buwan. Simula noon, nagpanggap si Donya Mercedes na bulag. Nagsusuot siya ng dark glasses at nagpapalakad kay Elena. Pero sa likod ng salamin, matalas ang kanyang mga mata. Minamasdan niya ang bawat galaw ng dalaga.

Ang “Blind Test” ay nagsimula. Sinadya ni Donya Mercedes na mag-iwan ng mga perang papel sa sahig, sa sofa, at sa pasilyo. Nag-iwan din siya ng mamahaling singsing sa lababo. Ang inaasahan niya, ibubulsa ito ni Elena. Pero laking gulat niya nang bawat sentimo ay pinupulot ni Elena at inilalagay sa palad niya. “Ma’am, may nahulog po kayong pera dito, ingatan niyo po,” sabi ni Elena sa malambing na boses. “Ma’am, ‘yung singsing niyo po muntik nang mahulog sa drainage, isinuot ko na po sa daliri niyo.” Naiinis ang Donya. “Nagpapakitang-gilas lang ‘yan,” isip niya. “Hihintayin niyang magtiwala ako bago siya tumira nang malaki.”

Lalo pang pinahirapan ni Donya Mercedes si Elena. Nagpapanggap siyang masungit. Tinatapon niya ang pagkaing niluto ni Elena at sinasabing mapakla, kahit napakasarap naman nito. “Wala kang kwenta! Porke’t bulag ako, pinapakain mo ako ng basura!” sigaw niya minsan. Pero sa halip na magalit o sumagot, naririnig niya ang mahinang hikbi ni Elena habang naglilinis ng kalat. “Pasensya na po, Ma’am. Aayusin ko po sa susunod. Huwag po kayong magpapalipas ng gutom.” Ramdam ni Donya Mercedes ang sinseridad sa boses ng dalaga, pero pinigilan niya ang sarili na maawa. “Hindi. Drama lang ‘yan,” paniniwala niya.

Isang gabi, habang malakas ang ulan at kumukulog, nagpanggap na natutulog si Donya Mercedes sa kanyang tumba-tumba sa sala. Nakabukas nang bahagya ang kanyang mga mata sa ilalim ng suot niyang eye mask na kunwari ay pantulog. Nakita niya si Elena na naupo sa sahig sa tapat ng fireplace. Pagod na pagod ang itsura ng dalaga. Kinuha nito ang kanyang maliit at lumang bag. “Ayan na,” isip ng Donya. “Magnanakaw na siya. Siguro kukunin niya ang antique vase o ang silver spoon.” Hinintay niyang may ilabas na gamit ng mansyon si Elena. Pero hindi.

Ang inilabas ni Elena ay isang lumang-lumang kwintas na gawa sa tanso, may palawit na hugis puso na medyo kinakalawang na. Binuksan ito ni Elena at tinitigan ang maliit na litrato sa loob. Narinig ng Donya ang pagkausap ni Elena sa kwintas. “Inay… ang hirap po pala ng buhay dito sa Maynila. Masungit po ang amo ko, pero titiisin ko po. Sabi niyo po kasi, dito ko mahahanap ang sagot sa nakaraan ko. Kailangan kong makaipon para mahanap kita… o kung sino man ang tunay kong magulang.”

Natigilan si Donya Mercedes. Hindi pagnanakaw ang nasa isip ng dalaga kundi ang pamilya nito. Pero may kung anong kirot siyang naramdaman nang makita ang kwintas. Pamilyar ito. Sobrang pamilyar. Parang nakita na niya ito dekada na ang nakalilipas. Upang makasigurado, ipinagpatuloy niya ang pagmamasid. Maya-maya, nagsimulang kumanta si Elena ng isang oyayi (lullaby) para patahanin ang sarili. “Sa ugoy ng duyan… hinding-hindi iiwan…” Ang tono ay hindi ang karaniwang tono ng kanta. Iba ito. Ito ay espesyal na bersyon na si Donya Mercedes lang ang nakakaalam—isang tonong inimbento niya para sa kanyang sanggol, tatlumpung taon na ang nakararaan.

Biglang bumangon si Donya Mercedes sa kanyang upuan. Tinanggal niya ang kanyang eye mask at salamin. “Saan mo nakuha ‘yan?!” sigaw niya na gumimbal kay Elena.

Napatalon si Elena sa gulat at nabitawan ang kwintas. “Ma’am?! Nakakakita po kayo?!”

Hindi pinansin ni Donya Mercedes ang tanong. Mabilis siyang lumapit at dinampot ang kwintas sa sahig. Nanginginig ang kanyang mga kamay habang binubuksan ito. Sa loob ng locket, walang litrato ng santo o artista. Ang nandoon ay isang maliit na piraso ng papel na may nakasulat na pangalan: “MARIA SOLEDAD.” At sa likod ng locket, may nakaukit na inisyal: “M.C.” – Mercedes Cruz.

Nanlaki ang mga mata ng Donya. Tumingin siya kay Elena, na ngayon ay nanginginig sa takot sa isang sulok. “Elena… saan galing ito? Magsabi ka ng totoo! Ninakaw mo ba ito?!” sigaw ni Mercedes, pero puno ng luha ang kanyang mga mata.

“Hindi po, Ma’am! Hindi po ako magnanakaw!” iyak ni Elena. “Iyan po ang kaisa-isang gamit na iniwan sa akin ng mga madre sa ampunan. Sabi po nila, ‘yan daw po ang suot ko noong iniwan ako sa harap ng simbahan sa Quiapo, tatlumpung taon na ang nakararaan. Hinahanap ko po ang nanay ko… Maria Soledad daw po ang pangalan ko dapat, pero Elena ang pinangalan sa akin ng madre.”

Parang binagsakan ng langit at lupa si Donya Mercedes. Napaluhod siya sa harap ni Elena. Ang alaala ng nakaraan ay bumalik na parang baha. Tatlumpung taon na ang nakalilipas, si Mercedes ay isang mahirap na dalaga na nabuntis ng isang mayamang lalaki na hindi siya pinanindigan. Dahil sa sobrang hirap at takot na mamatay sa gutom ang bata, at dahil na rin sa pressure ng kanyang pamilya na “itago ang kahihiyan,” napilitan siyang iwan ang sanggol sa simbahan. Ang tanging ipinabaon niya ay ang kwintas na iyon at ang pangalang “Maria Soledad” na sinulat niya sa papel. Nangako siya na babalikan niya ang bata kapag mayaman na siya. Naging mayaman siya, oo. Pero noong binalikan niya ang simbahan, wala na ang bata. Ilang taon niyang hinanap, gumastos siya ng milyon-milyon sa mga private investigator, pero nabigo siya. Hanggang sa naging matigas na ang puso niya at kinalimutan na lang ang lahat.

“Diyos ko… Maria Soledad…” hagulgol ni Donya Mercedes. Hinawakan niya ang mukha ni Elena. Tinitigan niya ito nang malapitan. Ngayon na hindi na siya nagpapanggap na bulag, at ngayong tinanggal na niya ang pader sa puso niya, nakita niya ang pagkakahawig. Ang mga mata ni Elena ay mata niya noong kabataan niya. Ang nunal sa leeg ni Elena ay kapareho ng sa kanya.

“Ma’am? Bakit po kayo umiiyak?” naguguluhang tanong ni Elena.

“Hindi ako si Ma’am…” bulong ni Mercedes. “Elena… ako si Mercedes Cruz. Ako ang may-ari ng inisyal sa likod ng kwintas mo. Ako… ako ang Nanay mo.”

Natahimik ang buong sala. Tanging ang patak ng ulan sa labas ang naririnig. “P-Po? Kayo po ang Nanay ko?”

“Oo, anak. Patawarin mo ako!” Niyakap ni Donya Mercedes si Elena nang mahigpit, ‘yung yakap na ipinagkait niya ng tatlong dekada. “Patawarin mo ako kung iniwan kita. Patawarin mo ako kung naging masama ako sa’yo nitong mga nakaraang araw. Sinubok kita dahil akala ko lahat ng tao ay lolokohin ako. Hindi ko alam na ang taong pinaghihinalaan ko ay ang anghel na matagal ko nang pinagdarasal na makita.”

Umiyak din si Elena at gumanti ng yakap. “Inay… matagal ko na po kayong hinahanap. Hindi po ako galit. Salamat po at natagpuan ko na kayo.”

Sa gabing iyon, natapos ang pagpapanggap ni Donya Mercedes. Hindi lang ang paningin niya ang luminaw, kundi pati ang kanyang puso. Ipinakilala niya si Elena sa lahat bilang kanyang nawawalang anak at nag-iisang tagapagmana. Hindi na katulong ang turing kay Elena, kundi isang prinsesa ng tahanan.

Pero kahit mayaman na sila, nanatiling mapagkumbaba si Elena. At si Donya Mercedes? Nagbago na siya. Naging mabait siya sa mga empleyado at naging pilantropo para sa mga ampunan. Natutunan niya na ang tunay na yaman ay hindi ang ginto o pera na pwedeng nakawin, kundi ang pamilya na kusang bumabalik at nagmamahal sa kabila ng lahat. Ang pagpapanggap na bulag ang nagmulat sa kanya sa katotohanan ng buhay.

Kayo mga ka-Sawi, kung kayo si Elena, mapapatawad niyo ba agad ang nanay na nang-iwan sa inyo at nagmalupit noong naging katulong kayo? O hihingi kayo ng paliwanag? I-comment ang inyong saloobin sa ibaba at i-tag ang mga taong naniniwala sa lukso ng dugo! 👇👇👇