Sa ilalim ng nakakapasong sikat ng araw, sa gitna ng malawak at luntiang palayan, isang payat na binatilyo ang matiyagang humihila sa ararong pasan ng kalabaw. Siya si Julito “Jules” Ramirez. Sa kanyang mga mata, hindi lang putik at tubig ang nakikita niya, kundi isang pangarap—isang pangarap na makaahon mula sa paulit-ulit na siklo ng kahirapan na bumalot sa kanilang pamilya sa napakaraming henerasyon. Ang bawat hakbang niya sa putikan ay isang hakbang palayo sa isang buhay na puno ng utang at kawalan.

Laki si Jules sa isang mundong ang tanging yaman ay ang pagmamahal ng pamilya. Ang kanilang hapag-kainan ay madalas na may tuyo, lugaw, o minsan, wala. Ngunit sa kabila ng kakapusan, hindi kailanman nawala ang kanyang determinasyon na mag-aral. Para sa kanya, ang edukasyon ang tanging susi para mabuksan ang pintuan ng mas magandang kinabukasan, hindi para sa sarili niya kundi para sa kanyang mga magulang, sina Mang Ernesto at Aling Mely, na buong buhay nagbanat ng buto sa bukid.

Sa paaralan, isa siyang tahimik ngunit matalinong estudyante, laging kasama sa top three. Ngunit ang kanyang kahirapan ay naging dahilan din ng pangungutya mula sa mga kaklaseng tulad ni Franco Salcedo, isang mayabang na anak ng negosyante. “Oh, ayan na naman si Farmer Jules. Magdadala ka ba ng kalabaw sa PTA meeting?” madalas na sigaw ni Franco, na sinusundan ng halakhakan ng iba. Hindi kumikibo si Jules. Sa halip, ginawa niyang gatong ang bawat pang-aalipusta para mas pag-alabin ang kanyang pangarap na maging isang agricultural engineer.

Isang gabi, narinig niya ang pag-uusap ng kanyang mga magulang. “Nay, mukhang hindi na talaga kakayanin. Baka kailangan isanla na talaga ang kalabaw,” wika ni Mang Ernesto, basag ang boses. Iyon na ang huli nilang puhunan. Sa pagkarinig nito, napaluha si Jules sa isang sulok, ngunit kasabay ng mga luhang iyon ay ang pangakong binitiwan niya sa sarili: “Hindi ko sila bibiguin. Kahit magsimula ako sa putik, darating ang araw na ang putik na ito ay magiging ginto.”

Sa kanyang determinasyon, nakapasa siya sa isang scholarship program sa Provincial University. Ngunit ang libreng matrikula ay simula pa lamang ng mga pagsubok. Upang matustusan ang kanyang pamasahe, baon, at tirahan, isinangla ng kanyang mga magulang ang kanilang kaisa-isang kalabaw. Dala ang dalawang pirasong kamiseta at isang pusong puno ng pag-asa, nilisan ni Jules ang kanilang baryo.

Sa lungsod, hinarap niya ang isang bagong mundo na malayong-malayo sa katahimikan ng bukid. Upang makaraos, pumasok siya bilang janitor sa dormitoryong kanyang tinitirhan. Estudyante sa umaga, tagalinis sa gabi. Apat na oras lang ang tulog niya araw-araw. Habang ang kanyang mga kaklase ay nag-aaral sa mga coffee shop, siya ay nakayuko sa sahig, sinasabon ang mga tiles habang pilit na inaalala ang mga formula sa calculus. Ngunit hindi ito naging hadlang. Sa halip, lalo siyang nagsikap. Ang bawat pagod at puyat ay puhunan para sa pangarap na binuo niya hindi lang para sa sarili, kundi para sa pamilyang naghihintay sa kanya.

Limang taon ng sakripisyo ang nagbunga. Nagtapos si Jules bilang isang ganap na agricultural engineer at nakakuha ng lisensya. Nagtrabaho siya sa isang Agritech firm, nag-ipon, at pagkatapos ng dalawang taon, bumalik siya sa Barangay Santa Ines. Ngunit ang pagbabalik niya ay simula pa lang ng mas malaking laban.

Inupahan niya ang isang ektaryang lupain na matagal nang tiwangwang—tuyo, matigas, at malayo sa irigasyon. Dito niya sinimulang ilapat ang lahat ng kanyang natutunan. Nagtayo siya ng drip irrigation system na kontrolado ang bawat patak ng tubig at gumamit ng solar pump. Pinagtawanan siya ng mga matatandang magsasaka. “Hindi uubra ‘yan dito, iho! Dapat kinukulong mo ang tubig sa pilapil,” puna nila. Ngunit hindi nagpatinag si Jules.

Gamit ang hybrid rice variety at makabagong pamamaraan, dumating ang araw ng anihan. Ang dating birong “mini water park” ni Jules ay naging isang karagatan ng ginto. Ang ani niya ay triple sa karaniwan. Sa unang pagkakataon, napaiyak si Mang Ernesto, hindi sa hirap, kundi sa pasasalamat. Ang unang ginawa ni Jules ay tubusin ang kalabaw na isinangla para sa kanyang pag-aaral. Ang simbolong iyon ng kanilang sakripisyo ay simbolo na rin ngayon ng kanilang tagumpay.

Ngunit sa bawat tagumpay, may kasunod na paghamon. Ang pag-unlad ni Jules ay hindi nagustuhan ni Carlos Soriano, ang anak ng mayamang hasyendero na si Don Amado. Dati, sila ang hari sa baryo. Ngayon, ang pangalan ni Jules ang bukambibig ng lahat. Sa inggit, sinimulan ni Carlos ang isang maruming laro. Lihim niyang sinabotahe ang mga delivery truck ni Jules at, sa mas malalang paraan, ipinakalat ang isang fungal pathogen sa kanyang mga taniman na mabilis na sumira sa mga pananim.

Sa bingit ng pagbagsak, hindi sumuko si Jules. Ginamit niya ang kanyang talino at koneksyon para imbestigahan ang nangyari. Sa tulong ng kanyang mga tapat na tauhan, kabilang na ang dating karibal na si Franco na ngayon ay nagtatrabaho na sa kanya, natuklasan nila ang katotohanan. Hindi siya nagdalawang-isip na magsampa ng kaso ng economic sabotage. Ito ay hindi personal na laban, kundi isang laban para sa dignidad ng bawat magsasaka na kayang sirain ng kasakiman.

Sa gitna ng mga pagsubok, lalong tumibay ang kanyang pangalan. Ang kanyang kwento ay kumalat, at hindi nagtagal, siya ay ginawaran ng “Young Farmer Innovator Award.” Ngunit ang pinakamatinding pagsubok sa kanyang pagkatao ay dumating sa kanilang high school alumni homecoming.

Dumating siya sa isang mamahaling resort sakay ng kanyang lumang pickup, suot ang isang simpleng polo. Sinalubong siya ng mga tawanan at pangungutya mula sa mga dati niyang kaklase. Habang ipinagmamayabang nila ang kanilang mga posisyon bilang CEO at vice president, siya ay nanatiling tahimik sa isang sulok. Si Franco, ang head ng komite, ay muli siyang inasar sa entablado, “Kamusta na, pare? Buhay pa ba ang kalabaw mo?”

Ngunit bago pa matapos ang gabi, isang hindi inaasahang rebelasyon ang nagpatahimik sa lahat. Tumayo si Ma’am Letty, ang dati nilang guro na ngayon ay mayor na ng bayan. “Kung hindi niyo pa alam,” mariin niyang sabi, “si Jules Ramirez ang nag-donate ng bagong seed laboratory sa ating bayan sa ilalim ng R10 Agro Estates. Siya ang nasa likod ng daan-daang trabaho at ang dahilan kung bakit umuunlad ang ating agrikultura.”

Isang katahimikan ang bumalot sa bulwagan. Ang lalaking kanilang pinagtawanan, ang “Farmer Boy,” ay siya palang lihim na tagapagtatag at may-ari ng R10 Agro Estates, ang pinakamalaking pwersa sa agrikultura sa buong rehiyon. Ang dating nang-aapi ay napayuko sa hiya. Ang tagumpay pala ni Jules ay hindi maingay, ngunit ito ay malalim, makabuluhan, at nararamdaman ng buong komunidad.

Mula sa gabing iyon, hindi na naitago ang katotohanan. Si Jules Ramirez, ang batang minsang nangangarap sa gitna ng palayan, ay naging isang haligi ng bayan. Nagtayo siya ng mga scholarship program, pinalawak ang kooperatiba, at nagbigay ng pag-asa sa libo-libong pamilya. Maging ang mga dating kaaway tulad nina Franco at Carlos Soriano ay lumapit sa kanya, humingi ng tawad at pangalawang pagkakataon, na kanyang ipinagkaloob.

Ang kwento ni Jules ay hindi lang tungkol sa pag-ahon mula sa kahirapan. Ito ay kwento ng pagtitiyaga, pagpapatawad, at paniniwalang ang tunay na tagumpay ay hindi nasusukat sa yaman o posisyon, kundi sa kung gaano karaming buhay ang iyong nabago. Mula sa putik, itinayo niya ang isang pangarap na ngayon ay inaani hindi lang niya, kundi ng isang buong bayang minahal niyang paglingkuran.